Dlaczego kury otwierają dzioby i dyszą? Co robić w upał

Najkrótsza odpowiedź: kura otwiera dziób, żeby oddać nadmiar ciepła

Kury nie pocą się tak jak człowiek. Gdy robi się im za gorąco, zaczynają szybko oddychać z otwartym dziobem. W ten sposób odparowują wodę z dróg oddechowych i obniżają temperaturę ciała. Często jednocześnie odsuwają skrzydła od boków, szukają cienia, mniej się ruszają, piją więcej i jedzą mniej. Jeśli w gorące popołudnie podobnie zachowuje się kilka ptaków, najbardziej prawdopodobną przyczyną jest stres cieplny.

Nie każde dyszenie oznacza jednak upał. Kura może przez chwilę oddychać z otwartym dziobem po gonitwie, łapaniu albo silnym stresie. Jeżeli robi to tylko jeden ptak, mimo chłodnej pogody i spokoju, trzeba sprawdzić go uważniej. Świsty, kichanie, wydzielina z nosa, obrzęk twarzy, siny grzebień albo trudność w nabraniu powietrza nie są typową reakcją na ciepło.

Najważniejsze jest tempo reakcji. Lekkie dyszenie jest sygnałem ostrzegawczym, a nie powodem do paniki. Ciężkie oddychanie, chwiejny chód, leżenie, brak reakcji lub utrata przytomności oznaczają stan nagły. Wtedy ptak potrzebuje natychmiast chłodniejszego, przewiewnego miejsca i kontaktu z lekarzem weterynarii.

Dlaczego kury dyszą i trzymają skrzydła z dala od ciała

Pióra świetnie chronią przed zimnem, ale podczas upału utrudniają oddawanie ciepła. Kura zwiększa więc przepływ powietrza przez układ oddechowy, otwierając dziób i przyspieszając oddech. Odsunięte skrzydła odsłaniają słabiej opierzone okolice ciała. To naturalne mechanizmy termoregulacji, dopóki ptak pozostaje przytomny, stoi stabilnie i reaguje na otoczenie.

Temperatura na termometrze nie mówi wszystkiego. Wysoka wilgotność utrudnia odparowanie wody z dróg oddechowych, a nieruchome powietrze ogranicza oddawanie ciepła. Dlatego zacieniony, ale duszny kurnik może być bardziej niebezpieczny niż wybieg z nieco wyższą temperaturą i dobrym przepływem powietrza. Ryzyko zwiększają także bezpośrednie słońce, nagrzany dach, tłok i brak dostępu do poidła.

Trzy poziomy stresu cieplnego: co można zobaczyć w stadzie

Granice między poziomami nie są ostre. Ptak może pogarszać się szybko, szczególnie przy wysokiej wilgotności albo gdy wcześniej był odwodniony. Nie czekaj, aż wszystkie kury zaczną leżeć. Otwarty dziób u kilku ptaków jest wystarczającym powodem, żeby od razu skontrolować wodę, cień i wentylację.

Co zrobić w pierwszych 15 minutach

Najpierw usuń przyczynę, a nie tylko objaw. Samo dolanie wody nie wystarczy, jeśli poidło stoi w pełnym słońcu albo dominanty nie dopuszczają do niego słabszych kur. Dwa lub trzy punkty pojenia rozstawione w cieniu są bezpieczniejsze niż jedno duże naczynie dla całego stada.

Nie zanurzaj rozgrzanej kury nagle w lodowatej wodzie. Gwałtowne chłodzenie i dodatkowe łapanie mogą nasilić stres. W ciężkim przypadku przenieś ptaka spokojnie, zwilż chłodną wodą nieopierzone okolice nóg i grzebienia, zapewnij ruch powietrza i uzyskaj instrukcję od lekarza. Nie wlewaj wody do dzioba osłabionemu ptakowi, bo może ją zachłysnąć.

• zapewnij głęboki cień, do którego może wejść całe stado, nie tylko kilka kur
• otwórz bezpieczne otwory wentylacyjne i uruchom przepływ powietrza bez dmuchania kurzem
• wymień wodę na świeżą i chłodną, ale nie lodowatą, oraz dostaw dodatkowe poidło
• sprawdź, czy poidła rzeczywiście działają i czy słabsze ptaki mogą do nich podejść
• przenieś karmienie, sprzątanie i łapanie kur na chłodniejszą porę dnia
• usuń ptaka w ciężkim stanie do spokojnego, przewiewnego miejsca i zadzwoń do weterynarza

Woda w upał: ile przygotować i jak jej nie stracić

W czasie stresu cieplnego kury mogą wypijać znacznie więcej niż zwykle. University of Minnesota podaje, że w gorących warunkach pobranie wody może wzrosnąć nawet dwu- lub czterokrotnie. Nie planuj więc zapasu wyłącznie na podstawie łagodnego dnia. Najważniejsze są stały dostęp, czyste poidła i kilkukrotna kontrola w ciągu dnia.

Ustaw poidła w cieniu i myj je częściej, bo ciepła woda szybciej się zanieczyszcza. Sprawdź przecieki, poziomowanie poideł i przepływ w smoczkach. Jeżeli chcesz oszacować zapas dla swojego stada, użyj kalkulatora wody dla kur, wybierz wariant upalny i dodaj rezerwę na rozlanie oraz awarię.

Elektrolity mogą mieć zastosowanie w konkretnych sytuacjach, ale nie zastępują wody, cienia i wentylacji. Stosuj wyłącznie preparat przeznaczony dla drobiu, zgodnie z etykietą lub zaleceniem lekarza. Nie mieszaj przypadkowych dawek soli, sody i suplementów w jedynym dostępnym poidle.

Jak schłodzić kurnik i wybieg bez tworzenia wilgotnej pułapki

Cień powinien przesuwać się razem ze słońcem albo obejmować miejsce osłonięte przez cały najgorętszy okres dnia. Naturalne krzewy, przewiewna wiata i jasna plandeka rozpięta wysoko nad wybiegiem sprawdzają się lepiej niż niska, ciemna osłona zatrzymująca gorące powietrze. Metalowy dach warto zacienić z zewnątrz; samo zamknięcie okien nie chłodzi kurnika.

Wentylator może pomóc, jeśli jest bezpiecznie zamocowany, chroniony przed pyłem i wodą oraz nie kieruje silnego strumienia prosto na ptaki siedzące przy ściółce. Otwory nawiewne i wywiewne powinny tworzyć rzeczywistą wymianę powietrza. W nocy wykorzystaj chłodniejsze godziny do przewietrzenia nagrzanego wnętrza.

Delikatna mgiełka bywa skuteczna w suchym klimacie, ale przy wysokiej wilgotności działa słabiej. Nie zalewaj ściółki i nie zamieniaj zacienionego kąta w błoto. Mokra, ciepła ściółka sprzyja amoniakowi, muchom i problemom ze stopami. Jeśli używasz zraszania, kieruj je na dach, powietrze nad wybiegiem albo niewielki fragment podłoża, który może szybko wyschnąć.

Dlaczego w upał kury mniej jedzą i mogą nieść mniej jaj

Trawienie paszy również wytwarza ciepło, dlatego podczas gorących dni kury ograniczają jedzenie. Mniejsze pobranie energii, białka i składników mineralnych może obniżyć nieśność i pogorszyć jakość skorupy. Spadek nie musi pojawić się tego samego dnia; czasem widać go po kilku dobach upału.

Pełnoporcjowa pasza powinna być dostępna w chłodniejszych godzinach, rano i wieczorem. Nie próbuj utrzymać apetytu dużą ilością kukurydzy, pieczywa czy resztek. Rozcieńczają właściwą dawkę pokarmową i nie rozwiązują problemu przegrzania. Przechowuj paszę sucho i sprawdzaj, czy w cieple nie jełczeje ani nie pleśnieje.

Po fali gorąca zapisuj dzienny zbiór jaj i obserwuj trend przez tydzień lub dwa. Jeżeli produkcja nie wraca, sprawdź również pierzenie, pasożyty, jakość paszy, dostęp do wody i inne objawy chorobowe. Sam upał nie powinien stać się wygodnym wyjaśnieniem każdego problemu w stadzie.

Upał czy choroba układu oddechowego? Najważniejsze różnice

To porównanie pomaga podjąć decyzję, ale nie zastępuje badania. Choroba oddechowa, niedrożność dróg oddechowych, problem z sercem albo ucisk w jamie ciała mogą wyglądać podobnie. Jeśli kura nadal dyszy po przeniesieniu do chłodu, oddycha z wyciągniętą szyją, sinieje albo nie może ustać, skontaktuj się pilnie z weterynarzem.

Ptaka z podejrzeniem choroby oddechowej odizoluj od stada w dobrze wentylowanym miejscu i używaj dla niego osobnego poidła. Nie podawaj w ciemno antybiotyku pozostałego po innym leczeniu. Właściwe rozpoznanie ma znaczenie zarówno dla chorej kury, jak i dla całego stada.

Które kury przegrzewają się najszybciej

Najbardziej uważałbym na ciężkie i bardzo puchate rasy, ptaki o ciemnym upierzeniu stojące w słońcu, kury otyłe, starsze, chore oraz z problemami serca lub układu oddechowego. Zagrożone są też ptaki świeżo transportowane, łapane albo przeganiane. Nawet zdrowa kura może nie zdążyć dojść do poidła, jeżeli jest nisko w hierarchii stada.

Pisklęta wymagają osobnego podejścia. Potrzebują źródła ciepła dopasowanego do wieku, ale muszą mieć możliwość odejścia do chłodniejszej strefy. Dyszenie i uciekanie na skraj odchowalnika oznacza zwykle, że pod źródłem ciepła jest za gorąco. Nie oceniaj temperatury wyłącznie według ustawienia lampy; patrz na rozmieszczenie i zachowanie piskląt.

Plan na następny gorący dzień

Najlepsze działanie zaczyna się przed pierwszym otwartym dziobem. Pięć minut kontroli poideł i cienia rano może zapobiec kilku godzinom ratowania przegrzanego stada. Podczas fali gorąca zaglądaj do kur częściej, zwłaszcza między południem a późnym popołudniem. Zachowanie ptaków jest ważniejsze niż sama liczba na prognozie pogody.

• napełnij i sprawdź wszystkie poidła rano, zanim temperatura wzrośnie
• przygotuj co najmniej jeden dodatkowy punkt wody w głębokim cieniu
• upewnij się, że cień obejmie wybieg także po południu
• sprawdź drożność wentylacji i temperaturę w kurniku na wysokości ptaków
• karm, sprzątaj i przenoś ptaki rano lub wieczorem
• obserwuj cięższe, starsze i słabsze kury częściej niż resztę stada
• miej zapisany numer do lekarza weterynarii zajmującego się drobiem

FAQ

Źródła wykorzystane w poradniku

Praktyczne wskazówki zostały sprawdzone w materiałach weterynaryjnych, urzędowych i uniwersyteckich, a nie tylko w powtarzanych poradach z forów.

• University of Minnesota Extension - Preventing heat stress in poultry
• Penn State Extension - Hot Weather Management of Poultry
• Merck Veterinary Manual - Management of Backyard Poultry
• Hy-Line International - Understanding Heat Stress in Layers